HUKUKÇI

Alberico Gentili Kimdir?

Özet
  • Doğum tarihi: 14 Ocak 1552, Macerata ili, İtalya
  • Ölüm tarihi ve yeri: 19 Haziran 1608, Londra, Birleşik Krallık
  • Eğitim: Perugia Üniversitesi
  • Çocuklar: Robert Gentilis

Alberico Gentili İtalyan, hukukçu. Devletler hukukunun kurucularındandır.

14 Ocak 1 552’de İtalya’ da San Ginesio’da doğdu, 19 Haziran 1608’de Oxford’ta öldü. Soylu bir ailenin oğludur. Babası hekimdi. 1572’de Perugia Üniversitesi’ni bitirdi ve medeni hukuk doktoru oldu. Ascoli kentinde yargıçlık yaptı. Bir süre sonra mezhep değiştirerek Protestan oldu. Bu nedenle baskıya uğradı. Ömür boyu hapis cezasına çarptırılıp, mailarına el koyma kararı alınınca, 1579’da İtalya’dan ayrılmak zorunda kaldı. 1 580’de İngiltere’ye sığındı.

1584’te Kraliçe 1. Elizabeth tarafından İspanya’nın İngiltere büyükelçisi Mendoza hakkında hukuksal bir
araştırma yapmakla görevlendirildi. Mendoza’nın Kraliçe Elizabeth’i tahttan indirip öldürerek, yerine
İskoçya Kraliçesi Mary’yi getir?eyi amaçlayan bir komplonun içinde yer aldığı saptandı. Gentilis, bu
olaydan sonra, 1 5 85’te elçilerin görev yaptıkları ülkelerdeki yetki ve sorumluluklarını ele aldığı De
legationibus (“Elçilik Görevleri Üzerine”) adlı kitabını yazdı.

De legationibus’ta, genel kanının tersine, Mendoza’nın elçi sıfatıyla diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan
yararlanması gerektiğini savundu. Doğal hukuktaki yalnızca girişim halinde kalan suç cezalandırılamaz
ilkesinden yola çıkarak, elçinin görevli bulunduğu ülkede sonuçsuz kalan bir komplo girişiminden
dolayı cezalandırılamayacağını ileri sürdü.

Ancak, elçilerin ayrıcalık ve bağışıklarına sınırlamalar getirilmesi gerektiğini de savundu. Elçinin görev aldığı ülkede taraf bulunduğu sözleşmelerden kaynaklanan anlaşmazlıklarda kaza bağışıklığından yararlanamayacağını belirtti. Yerel otoritelerin elçinin evine giremeyeceklerini ve mallarına el koyamayacaklarını savundu. Gentilis, bu konuda daha önce yapılmış çalışmalardan çok daha yetkin ve sistemli bir çaiışma olan De legationibus adlı kitabıyla, çağdaş diplomasi ilkelerinin temellerini attı. Görüşlerini kabul eden İngiliz hükümeti İspanya’dan Mendoza’yı geri çağırmasını İstedi.

Gentilis bu olaydan sonra bir süre Almanya’da yaşadı. İngiltere’ye dönüşünde, 1 587’de Kraliçe Elizabeth
tarafından Oxford Üniversitesi’nde kurulan medeni hukuk kürsüsüne profesör olarak atandı.
Devletler hukuku üzerine verdiği derslerin notlarını 1 588’de De jure belli commentatio prima (“Savaş
Hukuku Üzerine İlk Yorum”) adlı bir kitapta topladı.

1598’de ise bu kitabın tamamlanmış ve gözden  geçirilmiş bir baskısı olan De jure belli libri tres (“Savaş Hukuku Üzerine Üç Kitap”) yayımlandı. Gentilis bu kitabında savaşın kim tarafından yapılabileceği, savaşın nedenleri, yürütülmesi ve yönetilmesi, tutsak ve rehinelerin konumları, düşmanlığın sona ermesi durumunda yenenindüşman kişilerve mallar üzerindeki hakları ve barış antlaşmaları gibi konuları ele aldı. Dini İnançları yaymaya yönelik savaşların haklı olamayacağını savundu. Savaşan taraflar arasında papanın hakemlik yapmasına karşı çıkarak hakemlik görevinin, Iustinianus’un Corpus iuris adlı yasalarını bilen deneyimli yargıçlar tarafından yerine getirilmesini istedi. Kadınların, çocukların ve rahiplerin savaş sırasında korunmaları gerektiği üzerinde durdu.

Kitabında barış ve İttifak antlaşmalarını da İnceleyen Gentilis, antlaşmaların geçerliliğinin imzalarını taşıdıkları hükümdarların yaşamlarıyla sınırlı olmadığını, bunların, bazı olağanüstü durumlar dışında taraf olan halkları ve yeni hükümdarları da bağladığını savundu. Barış antlaşmaları İmzalanırken, antlaşmanın geçerliliğinin ancak yapıldığı dönemdeki koşullarda bir değişiklik olmaması durumunda süreceğine ilişkin bir koşulun taraflarca kabul edilmesi gerektiği görüşündeydi. Gentilis, Roma hukukunda yer alan bu koşulu, devletler hukukuna sokan ilk kişidir.

Gentilis 1 605’te İngiliz Donanma Mahkemesi’nde görev aldı. Aynı zamanda Hollanda ile savaşmakta
bulunan lspanya’nın elçilik danışmanı oldu. Bu görevi sırasında karşılaştığı davaların kararlarını ve devletler
hukukunun çeşitli sorunlarıyla ilgili düşüncelerini, 1613 ‘te yayımlanan H ispanicaeadvocatioııis (“İspanya’nın Savunması”) adlı kitabında bir araya getirdi.

Kitabında denizlerin serbestliği ilkesine karşı çıkarak, İngiltere’nin topraklarını çevreleyen tüm denizler
üzerinde egemenlik hakkının bulunduğunu savundu. Ayrıca, denizlerdeki egemenlik hakkının kıyılarla
sınırlı olmadığını, açık denizlerde de geçerli olabileceğini ileri sürdü.

Gentilis, devletler hukukunun insan toplulukları arasındaki toplumsal ilişkilerden türeyen, doğal bir düzene dayanan bağımsız bir bilim olması gerektiğini savunmuştur. Çalışmalarında bazen kutsal kitaplardan, ilahiyatçıların ve felsefecilerin çalışmalarından yararlanmışsa da, ağırlıklı olarak dini olmayan kaynakları yeğlemiştir. Batı Avrupa’da, kilisenin otoritesi ve dini kurallar dışında, laik hukuk görüşünün gelişmesine katkıda bulunmuştur.

Çalışmaları kura!Tlsal olmaktan çok günlük yaşamda ortaya çıkan sorunların çözümüne yöneliktir. İncelediği sorunlardan yola çıkarak bir sentez yapmamış ve kendi adıyla anılan bağımsız bir hukuk sistemi geliştirmemiştir. Ancak, devletler hukuku kapsamına giren birçok konuyu ilk kez ele alarak ve çağdaş devletler hukukunun birçok temel ilkesini ortaya koyarak devletler hukukunun kurucuları arasına girmiştir. Görüşleri, Hollandalı hukukçu Hugo Grotius’un De ]ure belli as pacis (“Savaş ve Barış Hukuku Üzerine”) adlı kitabına temel olmuştur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu